Tegen welke uitdagingen lopen gemeenten aan?

Eind 2019 is aan veel gemeenten in Nederland de aanvraag voor de Regeling Reductie Energieverbruik toegekend. In totaal is hiervoor vanuit het Rijk € 87 miljoen beschikbaar gesteld (bron: RVO). De regeling is erop gericht om huiseigenaren te helpen om energie te besparen om daarmee de CO2uitstoot te verlagen. Gemeenten zijn op dit moment druk doende met de uitvoering van hun plannen maar lopen – onder meer vanwege de coronamaatregelen – tegen diverse uitdagingen aan. Bovendien wordt de openstelling van de nieuwe regeling, de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW), eind dit jaar alweer verwacht (bron: minBZK – RRE nieuwsbrief – 1 oktober 2020).

Uitvoeringsplannen RRE

Gemeenten hebben individueel of als collectief een uitvoeringsplan voor de RRE opgesteld. Globaal zijn er een aantal acties die door gemeenten (met inzet van externe organisaties) veelvuldig worden ingezet, te weten:

  • Vouchers voor de aanschaf van energiebesparende producten (al dan niet in een energiebox)
  • Maatwerkadvies aan huis (via vouchers, energiecoaches, energieadviesbureau, etc.)
  • Collectieve inkoopacties

Om huiseigenaren te informeren én activeren, worden diverse communicatiemiddelen ingezet. Denk aan het versturen van een brief en voucher per post, het organiseren van informatiebijeenkomsten, online campagnes, websitetools, webinars, etc. Alles met als doel om zoveel mogelijk woningeigenaren te informeren over de acties, wat geen eenvoudige klus blijkt te zijn.

Uitdagingen in coronatijd

Bij de subsidieaanvraag hebben gemeenten ingezet op een hoog bereik, soms wel 100%. In de regeling zelf wordt gesproken over een minimumvereiste van 1.000 woningen, maar ook dat blijkt voor veel gemeenten een grote uitdaging. Daarbij bestaat ook enige onduidelijkheid over de vraag wanneer een woningeigenaar is ‘bereikt’. In de regeling, zoals deze thans online is gepubliceerd, geldt een (huis-aan-huis) brief of een verstrekte voucher niet als een ‘bereikte woningeigenaar’. Een informatieavond in de wijk telt wel mee. Vouchers tellen alleen mee als ze zijn ingewisseld (bron: RVO).

Met informatieavonden kun je veel bewoners bereiken, maar juist deze zijn onuitvoerbaar geworden vanwege corona. Diverse gemeenten zijn overgeschakeld naar digitale informatieavonden, maar de opkomst bij deze avonden blijkt aanzienlijk lager te zijn, van 100-200 verwachte bezoekers offline naar 20-30 aanmeldingen digitaal. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het bij de ene gemeente beter gaat dan bij de andere.

Wat het voor gemeenten bovendien lastiger maakt, is dat de regeling uitsluitend is bedoeld voor particuliere huiseigenaren en niet voor huurders. Dit terwijl de laatste groep de financiële bijdrage vaak het beste kan gebruiken. Als gemeente betekent dit dat je de communicatie alleen moet richten op woningeigenaren, wat ontzettend lastig blijkt te zijn. Hoe verkoop je aan huurders dat zij niet mee mogen doen?

 

Wat kun je als gemeente doen?

De uitdagingen zijn groot, maar gelukkig hebben gemeenten nog tot 31 maart de tijd om de plannen en acties een extra boost te geven. Bovendien heeft de RVO aangegeven dat gemeenten hun plannen gezien corona nog mogen wijzigen (bron: RVO). Dus, hoe zorg je ervoor dat huiseigenaren alsnog mee gaan doen?

Zoals Willeke van Orsouw in haar artikel van april al schreef, is het belangrijk om woningeigenaren te betrekken bij je plannen. Ga in gesprek met inwoners. Vraag waarom de voucher onder in de la is beland en welke drempels bewoners ervaren om mee te doen. Doe een steekproef, kijk wat de reacties zijn en kijk of je acties kunt aanpassen om de conversie en het bereik te verhogen. Bovendien zal de steekproef op zichzelf al een positief effect hebben, omdat je burgers laat zien dat je naar hen luistert en dat je moeite doet hen te helpen bij de lastige energietransitie waar we samen voor staan.

Tot slot, denk ook out of the box! Door corona is er ruimte om je plannen aan te passen, dus kijk of je kunt werken met een ludieke activatiecampagne (uiteraard coronaproof), waarmee je de burgers positief verrast en wakker schudt. En vergeet niet, gedragsverandering kost tijd. Bewoners bereiken kost tijd. Gun jezelf als gemeente die tijd ook, maar blijf bijsturen. De lessen uit deze regeling kun je meteen meenemen naar de nieuwe RREW.

De vernieuwde regeling, de RREW

Eind dit jaar (medio november, begin december) wordt namelijk de RREW (Regeling Reductie Energiegebruik Woningen) verwacht. Er wordt nog volop aan de regeling gesleuteld, maar een aantal hoofdlijnen zijn al geschetst (bron: minBZK – RRE nieuwsbrief – 1 oktober 2020). Zo zal deze regeling gericht zijn op zowel huur- als koopwoningen. Gemeente krijgen 2 tot 3 maanden de tijd om een aanvraag in te dienen. De behandeling van aanvragen gaat op basis van ‘first come first serve’. Voldoet de aanvraag aan de gestelde criteria, dan kan deze worden toegekend. Het is als gemeente dus zaak om de aanvraag zo snel mogelijk in te dienen, maar je wil daarbij natuurlijk wel de geleerde lessen uit de RRE meenemen.

Tot slot

Wil je als gemeente de RRE-uitvoering een extra boost geven of wil je vast voorsorteren op de aanvraag van de RREW en heb je behoefte aan een sparringpartner? We gaan graag in gesprek! Houd ook onze website in de gaten voor nieuwe kennisartikelen over de RREW.