De energietransitie is geen technisch vraagstuk alleen. Natuurlijk gaat het over netcapaciteit, opwek, opslag, besparing en infrastructuur. Maar minstens zo belangrijk zijn de vragen daarachter: wie doet mee? Welke belangen wegen mee? Hoe organiseer je draagvlak? En hoe zorg je dat een visie op de toekomst niet op papier blijft staan, maar richting geeft aan keuzes van vandaag?
Precies in die complexiteit maakte onze collega Anneke Theunissen, adviseur maatschappelijke opgaven, het verschil bij de provincie Noord-Brabant. De provincie werkte aan het Energieperspectief 2050: een toekomstbeeld voor het Brabantse energiesysteem. Een traject met veel inhoud, veel betrokkenen en grote maatschappelijke impact.
Wat begon als een vraag om projectsecretariële ondersteuning, groeide uit tot een rol waarin Anneke overzicht bracht, stakeholders verbond en inhoudelijk meedacht over de koers van het project.
“Het was meteen duidelijk dat dit geen standaardtraject was,” vertelt Anneke. “Er liepen veel lijnen naast elkaar: bestuurlijke wensen, inhoudelijke bouwstenen, participatie, regionale gesprekken en externe onderzoeken. Dan is het belangrijk dat iemand het geheel blijft zien.”
Een energievisie met een brede opdracht
Net als andere provincies kreeg Noord-Brabant vanuit het Rijk de opdracht om een energievisie op te stellen. Waar veel provincies dit vooral technisch benaderden, koos Brabant voor een bredere insteek. Vanuit Provinciale Staten lagen er moties die nadrukkelijk vroegen om aandacht voor onder meer de energiemix en het betrekken van inwoners.
Daarmee werd het Energieperspectief 2050 meer dan een inhoudelijke exercitie. Het werd een proces waarin techniek, beleid, bestuurlijke keuzes en maatschappelijke betrokkenheid samenkwamen.
De provincie startte met het ontwikkelen van verschillende bouwstenen. Die vormden uiteindelijk input voor het Energieperspectief 2050. Tegelijkertijd groeide het project snel in omvang. De projectleider had naast dit traject ook reguliere werkzaamheden als strateeg. Al snel werd duidelijk dat extra ondersteuning nodig was om het proces beheersbaar, zorgvuldig en effectief te houden.
Anneke stapte in met de opdracht om structuur aan te brengen, planning te bewaken, overleggen goed te laten verlopen en stakeholders op het juiste moment aan te haken.
Maar in de praktijk vroeg het project om méér dan structuur alleen.
Regie in een complex speelveld
Vanaf het begin was het traject volop in beweging. Er was een projectgroep die wekelijks samenkwam. Daarnaast was er een strategisch overleg waarin de koers werd besproken. Ook liepen vanaf Annekes eerste weken stakeholdersessies door heel Brabant.
“We zijn langs alle RES-regio’s gegaan om het gesprek te voeren over hoe het energiesysteem er in 2050 uit zou moeten zien,” zegt Anneke. “Dat maakte het traject heel concreet. Je hoort wat er regionaal speelt, waar zorgen zitten en welke keuzes lokaal impact hebben.”
Naast de regionale gesprekken liepen ook andere onderdelen. Zo werd een plan-MER opgesteld: een milieueffectrapportage op beleidsniveau. Daarbij wordt niet gekeken naar de milieueffecten van één concreet project, maar naar de mogelijke impact van beleidskeuzes op verschillende aspecten.
Ook werd een breed burgerparticipatietraject opgezet, waaraan 3.000 Brabanders deelnamen. Zij dachten mee over vragen als: moet de nadruk liggen op energiebesparing of energieopwekking? Welke rol spelen zon, wind, kernenergie of andere bronnen? En hoeveel ruimte moet er zijn voor innovatie?
Dat leverde waardevolle input op, maar maakte het proces ook complexer. Verschillende adviespartijen, externe stakeholders, interne teams en bestuurlijke lijnen moesten op elkaar worden afgestemd. Juist daar zat de kern van Annekes rol: zorgen dat alle onderdelen niet los van elkaar gingen bewegen, maar samen bijdroegen aan één helder perspectief.
“Mijn rol was om overzicht te houden,” zegt Anneke. “Niet alleen door planningen bij te houden, maar vooral door te zien hoe alle lijnen met elkaar samenhingen.”
De kracht van verschillende perspectieven
Maatschappelijke opgaven vragen om samenwerking over grenzen heen: tussen overheden, regio’s, inwoners, bedrijven en kennispartners. Juist daar ligt de kracht van Anneke en team Facet. We brengen perspectieven samen, maken belangen bespreekbaar en helpen om complexe vraagstukken terug te brengen tot een gedragen richting.
Die manier van werken kwam in dit project nadrukkelijk terug. Het projectteam bij de provincie bestond uit mensen die de provinciale organisatie goed kenden. Dat was onmisbaar. Zij wisten hoe bestuurlijke processen liepen, welke interne lijnen belangrijk waren en waar gevoeligheden lagen.
Anneke bracht daar een aanvullend perspectief in: dat van gemeenten, regio’s en uitvoeringspraktijk.
“Wij kennen de regio’s goed,” legt Anneke uit. “We weten wat er binnen gemeenten speelt en met welke opgaven beleidsmedewerkers dagelijks bezig zijn. Dat zijn soms andere vraagstukken dan waar een provincie vanzelfsprekend naar kijkt.”
In een traject met zoveel stakeholders is juist dat regionale en gemeentelijke perspectief van grote waarde. Wie beleid wil maken dat landt, moet begrijpen welke belangen, zorgen en uitvoeringsvragen bij partners leven. Niet als bijzaak, maar als essentieel onderdeel van het proces.
Daarmee raakte Annekes bijdrage aan de kern van onze werkwijze: uiteenlopende belangen en disciplines bij elkaar brengen om te werken aan toekomstbestendige oplossingen. Niet door complexiteit weg te poetsen, maar door die hanteerbaar te maken.
Meer dan ondersteuning
Aan het begin van het traject lag de nadruk op ondersteuning: planning, structuur, voorbereiding en verslaglegging. Maar gaandeweg werd Anneke ook steeds meer inhoudelijke sparringpartner.
Ze dacht mee over conceptbeleidsstukken, stelde scherpe procesvragen en hielp signaleren waar aanvullende betrokkenheid nodig was. Moest een bepaalde stakeholder niet eerder worden aangehaakt? Liep een onderdeel van het proces logisch? Waren de juiste perspectieven vertegenwoordigd? En sloten de verschillende producten voldoende op elkaar aan?
“Ik denk dat we hebben laten zien dat onze rol verder ging dan praktische ondersteuning,” zegt Anneke. “We konden ook inhoudelijk meedenken, kritische vragen stellen en bijdragen aan betere producten.”
Daar zit een belangrijk onderscheid. Goede procesondersteuning in maatschappelijke opgaven gaat niet alleen over organiseren. Het gaat over begrijpen wat er inhoudelijk op het spel staat, welke partijen nodig zijn, waar spanning kan ontstaan en hoe je beweging houdt zonder de zorgvuldigheid te verliezen.
Voor opdrachtgevers maakt dat verschil. Zeker bij complexe trajecten waarin beleid, uitvoering, participatie en bestuur samenkomen, is behoefte aan professionals die snel kunnen landen, overzicht creëren en tegelijk scherp blijven op inhoud en relaties.
Talent dat groeit in de praktijk
Het verhaal van Anneke laat ook zien waar we in bredere zin voor staan. We bieden adviseurs die direct kunnen instappen in complexe maatschappelijke opgaven. Professionals die tijdelijk ondersteuning bieden, maar wel met eigenaarschap, betrokkenheid en gevoel voor bestuurlijke en maatschappelijke context.
Tegelijkertijd investeren we met ons Talent Development Programma in de lange termijn. Dat programma richt zich op talenten die zich ontwikkelen binnen één organisatie. Niet op afstand, maar van binnenuit: als collega in de uitvoering, met begeleiding, opleiding en de werkwijze van Facet als stevige basis.
Voor opdrachtgevers is dat interessant wanneer tijdelijke ondersteuning niet genoeg is, maar er behoefte bestaat aan duurzame versterking van de eigen organisatie. Dan helpt het om talent niet alleen te werven, maar ook goed te begeleiden, op te leiden en te laten groeien in de praktijk van maatschappelijke opgaven.
Ook inhoudelijk sluit dat aan bij wat deze opgaven vragen. De uitdagingen van deze tijd vragen om professionals die kunnen omgaan met complexiteit, belangen kunnen verbinden, richting kunnen brengen en anderen in beweging krijgen. Precies die kwaliteiten worden zichtbaar in het werk dat Anneke bij de provincie Noord-Brabant deed.
Samen werken aan de wereld van morgen
Voor Anneke was het Energieperspectief 2050 vooral een project waarin alles samenkwam wat werken aan maatschappelijke opgaven interessant maakt.
“Juist omdat er zoveel stakeholders betrokken waren en er binnen het project allerlei deeltrajecten liepen, vond ik het ontzettend leuk,” zegt ze. “Als een traject echt complex is, wordt het interessant om te kijken hoe je het zo goed mogelijk inricht. Hoe houd je overzicht? Hoe verbind je belangen? En hoe zorg je dat alle onderdelen samenkomen?”
Het antwoord daarop is nooit één instrument, één overlegstructuur of één planning. Het vraagt om mensen die kunnen schakelen tussen inhoud en proces, tussen bestuur en uitvoering, tussen provinciaal perspectief en regionale praktijk.
Dat is precies waar we opdrachtgevers bij ondersteunen.
Heb je op korte termijn behoefte aan iemand die overzicht brengt, processen versterkt en stakeholders in beweging krijgt? Dan zetten we graag één van onze adviseurs in op jouw maatschappelijke opgave.
Wil je op langere termijn deze kwaliteit borgen in je eigen organisatie? Dan denken we graag mee over ons Talent Development Programma. Daarmee leiden we talenten op vanuit onze werkwijze, zodat zij zich ontwikkelen tot sterke professionals die uiteindelijk duurzaam onderdeel worden van jouw organisatie.
Want de toekomst van energie, ruimte, welzijn en waarde vorm je niet alleen. Die vorm je samen.
Meer weten?
Anneke Theunissen Adviseur