De energietransitie raakt steeds meer inwoners direct in hun portemonnee. Tegelijkertijd staan gemeenten voor de opgave om woningen te verduurzamen én kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Die combinatie maakt energiearmoede tot een complex maatschappelijk vraagstuk. Voor onze adviseur Imke Hoebergen is juist die verbinding tussen het sociale en het fysieke domein de kern van haar werk. Als projectleider rondom de inzet van SPUK-middelen en ondersteuningsstructuren voor woningverduurzaming bij onder meer de gemeenten Son en Breugel en Land van Cuijk zet zij zich dagelijks in voor een aanpak die zowel duurzaam als sociaal rechtvaardig is.
“Energiearmoede gaat niet alleen over techniek of financiën,” vertelt Imke. “Het gaat over mensen die moeite hebben om hun woning comfortabel en betaalbaar te houden. Daarom kijk ik altijd naar het grotere geheel: hoe kunnen we woningverduurzaming koppelen aan welzijn en ondersteuning?”
Het snijvlak van sociaal en fysiek domein
Binnen haar projecten werkt Imke nauw samen met collega’s uit verschillende beleidsvelden. Waar duurzaamheidsadviseurs zich vaak richten op isolatie en energieprestaties, brengen professionals uit het sociaal domein juist kennis mee over bewoners en hun leefwereld. Die combinatie blijkt essentieel.
“Welzijnsorganisaties en opbouwwerkers signaleren vaak als eerste waar inwoners vastlopen,” zegt ze. “Door hun inzichten te verbinden met de energietransitie kun je gerichter werken. Dan gaat het niet alleen over maatregelen aan de woning, maar ook over vertrouwen, begeleiding en toegankelijkheid.” Volgens Imke vraagt dit om een andere manier van organiseren binnen gemeenten. Niet denken in afzonderlijke projecten, maar vanuit gezamenlijke doelen. “De energietransitie heeft sociale impact. Als je die twee los van elkaar aanpakt, mis je kansen.”
Lokale kracht als uitgangspunt
Een belangrijk uitgangspunt in haar aanpak is het samen optrekken met de partijen en initiatieven die lokaal al aanwezig zijn. Vrijwilligersinitiatieven, energiecoaches en maatschappelijke partners spelen een belangrijke rol bij het bereiken van inwoners. “Ik haal actief input op uit de praktijk en probeer betrokkenen een duidelijke plek te geven binnen de aanpak,” legt Imke uit. “Zij weten wat werkt in hun buurt of dorp en welke ondersteuning inwoners echt nodig hebben.”
Door lokale initiatieven te versterken in plaats van opnieuw het wiel uit te vinden, ontstaat volgens haar meer draagvlak en continuïteit. Gemeenten krijgen beter zicht op wat er speelt en inwoners ervaren dat oplossingen aansluiten bij hun dagelijkse realiteit. “Het gaat er niet alleen om plannen te maken, maar om samen uitvoering te geven.”
Inzicht krijgen in waar het schuurt
Naast het verbinden van partners analyseert Imke hoe de bestaande ondersteuningsstructuur binnen een gemeente functioneert. Welke regelingen zijn er? Waar lopen inwoners vast? En hoe kunnen processen eenvoudiger?
“In veel gemeenten is er al een breed aanbod aan ondersteuning, maar dat is voor inwoners niet altijd overzichtelijk,” vertelt ze. “Soms zijn procedures ingewikkeld of weten mensen niet waar ze terechtkunnen. Door dat in kaart te brengen, zie je waar verbeteringen nodig zijn.”
Die analyse vormt de basis voor het versterken en uitbreiden van de ontzorgingsstructuur. Denk aan betere samenwerking tussen partijen, duidelijkere communicatie of extra begeleiding bij het verduurzamen van woningen. Het doel is dat inwoners niet alleen geïnformeerd worden, maar ook daadwerkelijk geholpen worden bij het zetten van stappen.
Doelgroepgericht werken aan een eerlijke transitie
Een belangrijk thema in Imkes werk is het ontwikkelen van aanpakken die specifiek aansluiten bij huishoudens in energiearmoede. “Een standaardregeling werkt niet voor iedereen,” zegt ze. “Mensen met een smalle beurs hebben vaak meer begeleiding nodig en minder ruimte om risico’s te nemen.”
Daarom kijkt ze naar oplossingen die verder gaan dan financiële ondersteuning alleen. Praktische hulp, persoonlijk contact en het wegnemen van drempels spelen een grote rol. “Als je wilt dat de energietransitie eerlijk verloopt, moet je rekening houden met verschillen tussen inwoners. Dat betekent dat je soms extra ondersteuning organiseert voor de groepen die het het hardst nodig hebben.”
Volgens Imke levert die aanpak niet alleen sociale winst op, maar ook duurzame resultaten. Huishoudens die goed begeleid worden, zijn eerder bereid en in staat om hun woning structureel te verbeteren.
Samen leren en ontwikkelen
Gemeenten zoeken steeds vaker naar manieren om duurzaamheid en het sociale domein beter te verbinden. Tegelijkertijd vraagt dat om nieuwe werkwijzen en samenwerking. Imke ziet haar rol dan ook niet alleen als projectleider, maar ook als verbinder en aanjager van verandering.
“Het mooiste is wanneer een aanpak onderdeel wordt van de manier waarop een gemeente werkt,” zegt ze. “Niet als tijdelijk project, maar als structurele samenwerking tussen beleidsterreinen.” Door kennis te delen en partners bij elkaar te brengen, ontstaat een lerend netwerk waarin gemeenten stappen kunnen blijven zetten.
Kleine stappen met grote impact
Wat haar werk voor haar persoonlijk waardevol maakt, is de zichtbare impact op inwoners. “Een beter geïsoleerde woning betekent meer comfort en minder financiële druk. Dat zie je direct terug in het dagelijks leven van mensen,” vertelt ze. Tegelijk benadrukt ze dat vooruitgang vaak begint met kleine, praktische verbeteringen. “Soms zit de grootste winst in het beter verbinden van bestaande initiatieven of het vereenvoudigen van ondersteuning.”
Naar een inclusieve energietransitie
De komende jaren verwacht Imke dat de relatie tussen energiearmoede en verduurzaming alleen maar belangrijker wordt voor gemeenten. De uitdaging ligt volgens haar in het combineren van tempo met inclusiviteit. “We willen allemaal versnellen in de energietransitie, maar dat moet wel op een manier die iedereen meeneemt.”
Haar advies aan gemeenten is dan ook helder: begin bij samenwerking en bij de behoeften van inwoners. “Wanneer je het fysieke en sociale domein samenbrengt, ontstaat er een aanpak die niet alleen duurzaam is, maar ook rechtvaardig. Dat is uiteindelijk waar de energietransitie om zou moeten draaien.”
Verder praten?
Imke Hoebergen Adviseur